Tác giả: Hùng Thắng, Kỹ sư môi trường, 12 năm kinh nghiệm. Cập nhật: 16/11/2026.
Trong chế biến thủy hải sản, máy ozone công nghiệp được dùng để hoà ozone vào nước rửa nguyên liệu, khử trùng nước sản xuất và xử lý không khí, bề mặt phòng sơ chế, kho sau ca khi không có người. Ozone là chất oxy hoá mạnh, tự phân huỷ thành oxy nên không để lại hoá chất tồn dư trên cá, tôm, mực. Hiệu quả phụ thuộc vào việc rửa sạch nhớt, máu trước, chọn đúng công suất và kiểm soát nồng độ ozone trong khu làm việc.
Tóm tắt nhanh:
- FDA (Hoa Kỳ) cho phép dùng ozone làm chất kháng khuẩn trong xử lý, bảo quản và chế biến thực phẩm, ở pha khí hoặc pha nước, theo thực hành sản xuất tốt.
- Bốn điểm dùng ozone thường gặp ở xưởng thủy sản: bồn rửa nguyên liệu, nước sản xuất, phòng sơ chế sau ca, kho và phòng đóng gói.
- Nhớt, máu, vụn thịt tiêu hao ozone rất nhanh: phải rửa trôi cơ học trước khi rửa bằng nước ozone.
- Muốn hoà nhiều ozone vào nước, nên dùng máy cấp nguồn oxy, nồng độ ozone đầu ra cao hơn máy dùng không khí.
- Giới hạn phơi nhiễm ozone của OSHA là 0,1 ppm trung bình 8 giờ; xử lý phòng bằng ozone dạng khí chỉ khi vắng người.
Vì sao xưởng chế biến thủy hải sản dùng ozone?
Lý do chính là ozone khử trùng được cả nước lẫn không khí mà không để lại dư lượng trên sản phẩm. Theo quy định 21 CFR 173.368 của FDA, ozone có thể được dùng an toàn trong xử lý, bảo quản và chế biến thực phẩm với vai trò chất kháng khuẩn, khi tiếp xúc với thực phẩm ở pha khí hoặc pha nước theo thực hành sản xuất tốt (GMP) hiện hành của ngành.
Thủy hải sản là nhóm nguyên liệu dễ hư, nhiều nhớt và mùi tanh, lại được rửa bằng rất nhiều nước. Vì vậy xưởng cá, tôm, mực, nhuyễn thể thường cần một cách khử trùng nước rửa và phòng xưởng mà không mang mùi hoá chất sang sản phẩm. Ozone đáp ứng được yêu cầu đó vì:
- Được tạo ngay tại xưởng bằng máy, không phải mua, chở và cất trữ hoá chất khử trùng.
- Tự phân huỷ thành oxy, không để lại vị hay mùi hoá chất trên thịt cá.
- Cùng một hệ thống có thể phục vụ bồn rửa, nước sản xuất và xử lý phòng sau ca.
- Hỗ trợ giảm mùi tanh trong phòng sơ chế và kho khi chạy ngoài giờ làm.
Cũng theo văn bản trên, ozone là khí không màu, không bền, được sản xuất thương mại bằng cách cho phóng điện hoặc bức xạ ion hoá đi qua không khí hoặc oxy. Chính vì không bền, ozone phải tạo tại chỗ và dùng ngay, không dự trữ được.

Máy ozone công nghiệp dùng ở đâu trong xưởng thủy sản?
Ozone được dùng ở bốn điểm chính của dây chuyền, mỗi điểm cần cách cấp ozone khác nhau.
Bồn rửa nguyên liệu
Ozone được hoà vào nước qua đầu sục hoặc bộ trộn, rồi dùng nước này để rửa cá, tôm, mực, nghêu sò sau khi đã rửa trôi bùn đất, nhớt và máu. Đây là ứng dụng phổ biến nhất ở xưởng sơ chế và xưởng đông lạnh quy mô vừa. Bước rửa sơ bộ rất quan trọng: chất hữu cơ trong nước rửa tiêu hao ozone, nên nước càng bẩn thì lượng ozone còn lại để khử trùng càng ít.
Nước dùng trong sản xuất
Nước rửa dụng cụ, rửa thớt, bàn sơ chế và nước cấp vào dây chuyền có thể đi qua bồn hoặc tháp tiếp xúc ozone trước khi dùng. Ozone còn hỗ trợ oxy hoá sắt, mangan và giảm mùi trong nước giếng. Khi cần một lớp khử trùng cuối không thêm chất vào nước, xưởng thường đặt thêm đèn UV sau bồn chứa, như phân tích trong bài xử lý tiệt trùng nước bằng tia UV.
Phòng sơ chế sau ca
Sau khi vệ sinh cơ học xong, ozone dạng khí được đưa vào phòng sơ chế để xử lý không khí, bề mặt và giảm mùi tanh. Việc này chỉ làm khi phòng đã vắng người, cửa đóng, và phải thông gió trước khi công nhân vào ca sau.
Kho và phòng đóng gói
Kho chờ đông, phòng đóng gói và khu để thùng, khay cũng có thể xử lý ozone theo cùng nguyên tắc: không người, có hẹn giờ, có thời gian chờ và thông gió. Thời gian ozone tự phân huỷ phụ thuộc nhiệt độ, độ ẩm, xem thêm bài thời gian bán huỷ của ozone.
| Điểm dùng | Dạng ozone | Có người làm việc? | Lưu ý chính |
|---|---|---|---|
| Bồn rửa nguyên liệu | Hoà trong nước | Có, khu bồn phải thoáng | Rửa trôi nhớt, máu trước; có hút khí trên mặt bồn |
| Nước sản xuất | Hoà trong nước, qua bồn hoặc tháp tiếp xúc | Không tiếp xúc trực tiếp | Nước nhiều sắt, hữu cơ tiêu hao nhiều ozone hơn |
| Phòng sơ chế sau ca | Dạng khí | Không | Vệ sinh cơ học trước, khoá cửa, thông gió sau |
| Kho, phòng đóng gói | Dạng khí | Không | Hẹn giờ, treo biển báo, đo nồng độ trước khi vào |
Chọn máy ozone công nghiệp cho xưởng thủy sản thế nào?
Nguyên tắc là chọn theo lượng nước và thể tích phòng cần xử lý, rồi mới so công suất máy. Xưởng chỉ có vài bồn rửa cần cấu hình khác hẳn xưởng có hệ thống nước sản xuất chạy liên tục nhiều ca.
Thông tin cần chuẩn bị trước khi hỏi máy
- Số bồn rửa, thể tích nước mỗi bồn và số mẻ rửa mỗi giờ.
- Lưu lượng nước sản xuất (m³/h), nguồn nước (giếng, nước máy) và tình trạng nước đầu vào.
- Kích thước các phòng cần xử lý sau ca và thời gian phòng trống.
- Số giờ chạy mỗi ngày và nhiệt độ nơi đặt máy.
Nguồn khí cấp: không khí hay oxy
Máy tạo ozone công nghiệp tạo ozone bằng phóng điện qua khí cấp vào; chi tiết bộ phát có trong bài cấu tạo máy tạo ozone công nghiệp. Với xưởng thủy sản cần hoà nhiều ozone vào nước, máy cấp nguồn oxy là lựa chọn hợp lý vì nồng độ ozone đầu ra cao hơn. Ví dụ, Dr.Ozone D-30 Pro có sản lượng ozone 30 g/h, nồng độ 80-120 mg/L, công suất điện 1,3 kW, tạo oxy bằng PSA hạt Zeolit với nồng độ oxy cấp 92 ± 3%, giải nhiệt bằng quạt và nước làm mát.
Công suất theo quy mô
Cùng thiết kế, bản Dr.Ozone D-50 Pro có sản lượng 50 g/h, công suất điện 1,45 kW, dành cho xưởng có lượng nước lớn hơn. Hệ thống xử lý nước nên để kỹ sư tính theo lưu lượng và chất lượng nước thực tế, không ước lượng theo cảm tính. Với nhu cầu chung của ngành thực phẩm, có thể đọc thêm bài máy ozone công nghiệp cho xưởng chế biến thực phẩm.
Nếu cần so sánh thêm các dòng máy ozone công nghiệp theo dải công suất lớn hơn, xem danh mục thiết bị ozone công nghiệp của HSVN.

Dùng ozone trong xưởng thủy sản có an toàn không?
An toàn khi nồng độ ozone trong không khí nơi công nhân làm việc luôn được kiểm soát. Ozone hữu ích trong nước và trong phòng kín không người, nhưng hít phải ở nồng độ cao gây kích ứng đường hô hấp.
Theo bảng dữ liệu hoá chất của OSHA (Cục An toàn và Sức khoẻ Nghề nghiệp Hoa Kỳ), giới hạn phơi nhiễm cho phép của ozone là 0,1 ppm (0,2 mg/m³) trung bình 8 giờ. NIOSH khuyến cáo mức trần 0,1 ppm, và mức nguy hiểm tức thời đến tính mạng, sức khoẻ (IDLH) là 5 ppm. Ngưỡng ACGIH còn thấp hơn khi lao động nặng: 0,05 ppm.
Xưởng thủy sản thường ẩm, nhiều nước và công nhân làm việc lâu bên bồn rửa, nên quy trình nên có:
- Bồn rửa nước ozone đặt nơi thoáng, có hút khí trên mặt bồn vì ozone dư thoát lên khỏi mặt nước.
- Xử lý phòng bằng ozone dạng khí chỉ khi không có người; khoá cửa, treo biển báo trong lúc chạy.
- Tắt máy, thông gió hoặc chờ ozone phân huỷ rồi mới cho người vào lại.
- Khu xử lý nước lớn lắp cảm biến ozone trong không khí và có phương án huỷ ozone dư ở đầu xả khí.
- Không coi ozone là thay thế cho vệ sinh cơ học: bàn, thớt, sàn vẫn phải cọ rửa sạch trước.
Câu hỏi thường gặp
Rửa hải sản bằng nước ozone có làm đổi mùi vị không?
Ozone tự phân huỷ thành oxy nên không để lại dư lượng hoá chất trên nguyên liệu như nhiều chất khử trùng khác. Nguyên liệu nên được rửa trôi nhớt, máu trước để nước ozone phát huy tác dụng.
Có cần máy ozone dùng oxy cho xưởng thủy sản không?
Không bắt buộc với xưởng nhỏ chỉ có vài bồn rửa. Máy dùng nguồn oxy phù hợp khi cần hoà nhiều ozone vào nước hoặc xử lý lưu lượng nước sản xuất lớn, vì nồng độ ozone đầu ra cao hơn máy dùng không khí.
Có thể chạy ozone trong phòng sơ chế khi công nhân đang làm không?
Không nên xả ozone dạng khí vào phòng đang có người. Trong giờ làm, ozone chỉ nên dùng ở dạng hoà trong nước tại bồn rửa, và khu bồn phải thông thoáng để nồng độ trong không khí luôn dưới giới hạn cho phép.
Ozone có thay được vệ sinh hằng ngày trong xưởng không?
Không. Ozone là bước hỗ trợ khử trùng sau khi đã vệ sinh cơ học. Bề mặt còn nhớt, vụn thịt sẽ tiêu hao ozone và che chắn vi sinh bên dưới.
Cần tư vấn máy ozone cho xưởng thủy sản?
Để chọn đúng cấu hình, đội ngũ kỹ sư Dr.Ozone cần biết loại nguyên liệu, số bồn rửa, lượng nước dùng mỗi giờ và kích thước các phòng cần xử lý. Xem các dòng máy tại máy ozone công nghiệp hoặc liên hệ hotline, Zalo trên web để được tư vấn cấu hình và quy trình vận hành phù hợp với xưởng. Nếu cần xử lý nước ao nuôi thay vì xưởng chế biến, xem trang xử lý nước nuôi thủy hải sản.
Nguồn tham khảo
- 21 CFR § 173.368 – Ozone (FDA, quy định chất phụ gia an toàn trong thực phẩm)
- OSHA Occupational Chemical Database – Ozone
Về tác giả
Hùng Thắng – Kỹ sư môi trường, tốt nghiệp Đại học Tài nguyên và Môi trường, 12 năm kinh nghiệm.
